Tielt — Landscoot, Landsoght en Lantschoot in de oudste bronnen
Deze pagina brengt de vroegste vermeldingen samen van naamdragers met schrijfvormen als
Landscoot, Landscoote, Landschoot,
Landzocht, Lantsucht en Lantschoet
in en rond Tielt. De gegevens komen vooral uit de
stadsrekeningen, de weesboeken en het
poorterboek van Tielt en tonen hoe de naam al kort na 1400 in
verschillende schrijfvormen naast elkaar voorkomt.
Kern van het dossier:
De Tieltse vermeldingen vormen een belangrijke schakel voor de tak
Landschoot-Landsoght-Lantschoot. In de stadsrekeningen komt vooral
Colin Landscoot naar voren als bode of uitvoerder van opdrachten voor
de stad. Daarnaast verschijnt Ghiselinc Landscoot in een stedelijke
betaling op Hemelvaartsdag. De weesboeken en poorterboeken tonen vervolgens een bredere
familiekring met Passchier, Maerten,
Jehan, Ghijselbrecht, Omaer,
Betkin, Maeykin en Zoetkin.
Naamvormen in deze bronnen:
Landscoot · Landscoote · Landscoete · Landschoot · Landzocht · Landzucht · Lantsucht · Lantschoet.
1. Vermeldingen in de stadsrekeningen van Tielt
27 februari 1402
Colin Landscoot draagt een gesloten brief naar Roeselare
In de stadsrekening wordt Colin Landscoot betaald omdat hij een
besloten brief, dus een verzegelde of gesloten brief, naar de wet
of het stadsbestuur van Roeselare bracht. Hij trad hier op als
bode van de stad Tielt.
Item ghegheven Colin Landsaet den XXIden dach inne marte van dat hi drouch eenen
beslotenen brief an de wet van Roeselare. vi schell.
Hedendaags gelezen:
Betaald aan Colin Landscoot, op de 21ste dag van maart, omdat hij een gesloten brief
droeg naar de wet van Roeselare: 6 schellingen.
Bron: Algemeen Rijksarchief, Rekenkamer, nr. 38315,
Stadsrekeningen Tielt, afbeelding 13/25. Vermelding bij de kosten van messagiers,
akte gedateerd 27 februari 1402.
26 augustus 1402
Ghiselinc Landscoote speelt muziek op de halle
Enkele maanden later wordt Ghiselinc Landscoote vermeld in een
betaling aan de wachters en aan hemzelf. Zij kregen een vergoeding omdat zij op
Hemelvaartsdag op de halle hadden gepepen, wat hier
betekent: gepijpt of muziek gemaakt.
Item ghegeven den wachter(en?) ende Ghiselinc Landscoot in hofscheden om dat zij up
de halle pepen ascencionsdaghe. xii schell.
Hedendaags gelezen:
Betaald aan de wachters en aan Ghiselinc Landscoot als hoofsheid of gratificatie,
omdat zij op Hemelvaartsdag op de halle muziek maakten: 12 schellingen.
Woordverklaring: een hoofscheid of hofschede
kan in deze context begrepen worden als een kleine beloning, gratificatie of fooi.
Bron: Algemeen Rijksarchief, Rekenkamer, nr. 38315,
Stadsrekeningen Tielt, afbeelding 14/25. Akte van 26 augustus 1402.
maart 1405
Colin Landscoot wordt betaald voor drie dagen werk
In de rekening van 1405-1406 verschijnt Colin opnieuw. De post
hoort bij de eerste week van maart 1405. De tekst vermeldt dat hij
drie dagen achtereen betrokken was bij een opdracht in verband met de eerder genoemde
dekkers of arbeiders.
Item betaelt inde selve weke van der selver maend int selve jaer Colin Landscoot
van dat sij den vorseijden deckers achterwaarden iij daeghe elke te iiiij sdaghes loopt.
Hedendaags gelezen:
In dezelfde week en dezelfde maand werd Colin Landscoot betaald omdat hij gedurende
drie dagen met de voornoemde dekkers achterwaarts of opvolgend had
gewerkt, telkens tegen 4 schellingen per dag.
Bron: Algemeen Rijksarchief, Rekenkamer, nr. 38317,
Stadsrekeningen Tielt, afbeelding 21/30, folio 20v. Rekening 1405-1406,
eerste week van maart anno 1405.
4 juli 1406 – 30 augustus 1407
Colin Landscoot wordt naar Kortrijk gezonden
Colin Landscoot verschijnt opnieuw als iemand die in opdracht van de schepenen op pad
wordt gestuurd. Ditmaal gaat het om een zending naar Kortrijk.
Item betaelt Colin Landscoot van gheliken en dat hi was ghesend te Curtrike bij
bevelene van scepenen. iiij schellingen.
Hedendaags gelezen:
Betaald aan Colin Landscoot, omdat hij op bevel van de schepenen naar
Kortrijk was gezonden: 4 schellingen.
Bron: Stadsrekening Tielt, rekeningperiode
4 juli 1406 – 30 augustus 1407.
26 oktober 1418 – 14 januari 1419
Colin Landscoot naar Mariakerke om een gevangene te controleren
In deze post wordt Colin naar Mariakerke gezonden om na te gaan of
Clais De Toolnaere, die in Tielt gevangen zat, daar bekend was zoals
hij zelf beweerde. De vermelding toont Colin opnieuw als stedelijke bode of uitvoerder
van een concrete opdracht.
Item ghesend Colin Landscoot te Meerenkercke omme te vernemene of Clais De Toolnaere
ghevanghen te Tielt daer bekend was also hij seide betaelt. x schellingen.
Hedendaags gelezen:
Colin Landscoot werd naar Mariakerke gezonden om te vernemen of Clais De Toolnaere,
gevangene te Tielt, daar inderdaad bekend was zoals hij verklaarde. Hiervoor werd
10 schellingen betaald.
Bron: Stadsrekening Tielt,
26 oktober 1418 – 14 januari 1419.
25 februari 1420 / rekening 1421-1422
Colin Landscoete draagt een brief naar Gent
De latere vermelding schrijft de naam als Landscoete. Colin wordt
betaald om een brief naar Gent te dragen aan de proost van
Sint-Veerle. De brief meldde dat de rekening van de stad gereed was.
Item betaelt Colin Landscoete den xxv dach in sporcle van eenen brieve te Ghend te
draghene an den proofste van sente Verelden dat de rekeninghe bereet was van der stede.
vij schellingen.
Hedendaags gelezen:
Betaald aan Colin Landscoete op 25 februari, omdat hij een brief naar
Gent droeg aan de proost van Sint-Veerle, met de melding dat de stadsrekening klaar was:
7 schellingen.
Bron: Algemeen Rijksarchief, Rekenkamer, nr. 38327,
Stadsrekeningen Tielt, afbeelding 17/17. Rekening 1421-1422;
vermelding met datum 25 februari.
2. Vermeldingen in weesboeken en poorterboeken
Passchier Lantsocht
Passchier Lantsocht verschijnt in 1414 in het weesboek
Den Lupaert. Op basis van de chronologie kan hij voorlopig rond
1385 geboren worden geplaatst.
Bron: Weesboek 2 Den Lupaert, 1404-1411,
folio 145v, afbeelding 148/177, 26 maart 1414.
Maerten Lantsucht fs Willems
In hetzelfde folio wordt ook Maerten Lantsucht, zoon van
Willem, vermeld. De naamvorm Lantsucht sluit aan
bij de wisselende schrijfwijzen die in de Tieltse bronnen naast elkaar voorkomen.
Bron: Weesboek 2 Den Lupaert, 8 december 1414,
folio 145v, afbeelding 148/177.
Jehan Lantsucht
Rond 1420 wordt Jehan Lantsucht vermeld in
weesboek 4. Hij kan voorlopig rond 1380 geboren worden geplaatst.
De schrijfvorm Lantsucht staat hier dicht bij
Lantschoet en Landzocht uit andere Tieltse bronnen.
Bron: Weesboek 4, folio 158v.
Ghijselbrecht / Ghiselinc Landscoot
Ghijselbrecht, ook herkenbaar als Ghiselinc Landscoot
in de stadsrekening van 1402, wordt verbonden met Alyssen Vanden Herweghe,
overleden rond 1420. Hun kinderen worden in het weesboek vermeld.
- Omaer, vermoedelijk geboren rond 1410, gehuwd met Beatrijs NN.
- Betkin of Elisabeth, vermoedelijk geboren rond 1410.
- Maeykin of Maria, vermoedelijk geboren rond 1410.
- Zoetkin, vermoedelijk geboren rond 1410, later gehuwd met Jan Vanden Bussche.
Bron: Weesboeken 1403-1796, nr. 4 Den Struuijs,
1417-1420, afbeelding 24/165. Aanvullend: poorterboek Kortrijk 1398-1792,
afbeelding 266/317 voor Betkin Landschoot filia Ghyselinc.
3. De kinderen van Ghijselbrecht Landscoot en Alyssen Vanden Herweghe
In het weesboek wordt genoteerd dat het gaat om goederen die verstorven zijn van
Alyssen Vanden Herweghe, de moeder van de kinderen. De kinderen worden
genoemd als Oemkin, Betkin, Maeykin
en Zoetkin Lantschoet, kinderen van Ghyselins
of Ghijselbrecht.
Oemkin, Betkin, Maeykin en Zoetkin Lantschoet fi Ghyselins, verstorven es van
Alyssen Vanden Herweghe haerleden moeder was.
In 1432 wordt daarbij aangevuld dat Maeykin gehuwd is
met Jan Vanden Bussche, zoon van Diederik.
Int jaer XXXII zoe es Maeykin ghehuwt met Jan Vanden Bussche fs Diederix.
Bron: Weesboeken 1403-1796, nr. 4 Den Struuijs,
1417-1420, afbeelding 24/165. Aantekening bij het jaar 1432.
4. Poorters in Tielt
Het poorterboek toont dat de naamgroep niet beperkt bleef tot losse vermeldingen in de
stadsrekeningen. Verschillende personen met naamvormen als Landzocht,
Landzucht en Landschoot worden als poorter of in
poorterscontext vermeld.
- Maerten Landzocht fs Jan en zijn kinderen.
- Maerten Landzocht fs Heindric.
- Jan Van Zeebrouc fs Sander en zijn kinderen.
- Sander Van Zeebrouc, vader van de voornoemde Jan.
- Margriet Landschoot, weduwe van Jan sVraets, en haar kinderen.
- Michiel Landzocht fs Heindric.
- Omaer Landzucht fs Jan.
- Betkin Landschoot fa Ghyselinc.
- Joos Van Zeebrouc fs Sander en zijn kind.
Bron: Poorterboek Tielt, 1398-1440. Aanvullende verwijzing voor
Betkin Landschoot: poorterboek Kortrijk 1398-1792, afbeelding 266/317.
5. Voorlopige genealogische ordening
Op basis van de samengebrachte vermeldingen kan voorlopig de volgende werkhypothese
worden aangehouden. De datums zijn benaderend en dienen vooral om de generaties uit
elkaar te houden.
-
Johan / Jehan / Jan Lantschoet, geboren rond 1380.
-
Ghijselbrecht / Ghiselinc Landscoot, geboren rond 1380,
vermoedelijk dezelfde naamdrager als Ghiselinc Landscoot uit de stadsrekening van 1402.
Hij huwde met Alyssen Vanden Herweghe, overleden rond 1420.
-
Kinderen van Ghijselbrecht en Alyssen:
- Omaer, geboren rond 1410, gehuwd met Beatrijs NN.
- Elisabeth / Betkin, geboren rond 1410.
- Maria / Maeykin, geboren rond 1410, gehuwd in 1432 met Jan Vanden Bussche fs Diederix.
- Zoetkin, geboren rond 1410.
-
Passchier Lantsocht, geboren rond 1385, vermeld in 1414.
-
Maerten Lantsucht fs Willems, vermeld in 1414.
6. Betekenis voor de tak Tielt
De bronnen uit Tielt tonen een compacte maar opvallend rijke groep naamdragers in het
begin van de 15de eeuw. De stadsrekeningen plaatsen Colin Landscoot
en Ghiselinc Landscoot in een stedelijke context: als bode, uitvoerder
van opdrachten of betrokkene bij stedelijke betalingen. De weesboeken en poorterboeken
tonen tegelijk dat de naam niet op één persoon berust, maar dat er rond 1400-1420 reeds
meerdere verwante of vermoedelijk verwante gezinnen met deze naamvormen in Tielt voorkwamen.
Vooral de combinatie van Landscoot, Landscoote,
Landschoot, Landzocht, Landzucht,
Lantsucht en Lantschoet is belangrijk. Zij toont dat
de latere naamvormen Landsoght, Lantschoot en
uiteindelijk ook Landscotte niet los van elkaar moeten worden gelezen,
maar als varianten binnen dezelfde brede naamontwikkeling.
Onderzoeksnota: deze pagina is bedoeld als werkdossier. Nieuwe akten uit
Tielt, Meulebeke, Brugge, Oudenaarde, Grammenne of Namen kunnen later als afzonderlijke
pagina’s worden toegevoegd en vanuit dit overzicht worden gelinkt.
