English
Español
Français
Originele Pachtbrief van Zoetendaele te Maldegem
Pieter Van den Leene pachter in 1579 — Jan Van Landschoot vanaf 1582. Een uitzonderlijk gedetailleerde bron over gebouwen, dreven, bossen en landerijen van het hof Zoetendaele.
Pieter Van den Leene werd pachter van het hof Zoetendaele, dat sedert 1215 toebehoorde aan de abdij van Zoetendaele. Bekende pachters in de zestiende eeuw waren Roegier Roegiers in 1531, Pieter en Adriaenken Van den Leene in 1571 en 1579, en Jan Van Landtschoot vanaf 1582 en opnieuw in 1584.
Pieter was gehuwd met Adriaeneken. Hij moet overleden zijn tussen 1581 en 1582, aangezien er toen reeds een rekening bestond op naam van Jan Van Landtschoot, pachter te Zoetendaele. Jan was bovendien gehuwd met de weduwe van Van den Leene.
De pachtbrief van 26 oktober 1579 is bijzonder waardevol omdat hij een uitzonderlijk volledige beschrijving geeft van het hof, de gebouwen, de toegangswegen, de gebruiksrechten, de bossen en de verschillende stukken land die bij de pacht hoorden.
Aanhef en duur van de pacht
Condt ende kennelick sy allen den ghuenen die dese presente lettren sullen zien ofte hooren lesen, hoe dat wy Jooris, den prelaet van Zoetendaele, over ons ende onsen ghemeenen covente, verhuert ende eenen loyalecken pacht gheheven hebben eenen Pieter Vanden Leene ende Adrianeken zyne wettelicke huusvrauwe.
De welcke Pieter voornompt, over hem ende zyne huusvrauwe oock, by desen kendt wel ende deuchdelick ghepacht ende in huere ghenomen thebben een pachtgoet onssen covente toebehoorende, ende dit eenen termyn van neghen jaeren achtereen gheduerende, ingaende Bamesse XVc tachtentich.
Gebouwen en onderhoud
Alvooren sal hy pachter ghebruucken den voornomden pacht gheduerende de huusynghen ten poorten beghynende ten zuudtzyde vanden ghevele, met den dobbelen cafcoene, streckende zuudt ende oost tot aen et schaepstal vanden covente.
De welcke hy onderhouden moet van alle nootsakelicke reparaties, buten ende binnen, ende de zelve ten expyreren zynder pacht laeten wel ende behoorelick gherepareert van dueren ende veijnsters, daken, solders, slooten, grendenls, glasen, mueren ende voorts al datter ertvast ende naghelvast in ende up aen es.
Insschelicx zullen zij oock ghebruucken de schuere metten dobbelen wagecoote ende dilten daer boven, een zwynscot ende een haverschuere daeran, zo die dater deser staende es, ende anders gheene huusynghe.
Erf, dreven en doorgangsrechten
Oock zullen zy ghebruucken de plaetsse tusschen et twoenhuus ende de schuere, met noch een plaetsse lams bochten de schuere zuutwaert tot anden Hesschenbosch, sonder te commen an eenich houdt vanden bosch.
Item et pleyn voor de poorte mette Muelendreve, ende de dreve tot den Morassche, zullen ghemeene wesen omme den voorscreven pachtere over te rydene met waghen ende perden, ende zynen beesten over te dryven tot synen lande.
Ende zij zijn ooc ghehouden den prelaet ende synen covente te leveren vryen wech met waeghe ende peerden, rydende ende keerende naer Brugghe over Thiende Vrystick ofte de Brussche Strynghen naer den Eetvelschen Waghewech ofte Brievers Wech.
Bossen, hout en grachten
So zy oock ghehouden zijn den voornomden prelaet ende covente te leveren, te ghedooghen vryen wech omme thoudt van huerlieder bosschen ende ander partien huudt te voeren ende te rumen.
Item so sal desen pachter ooc vermoghen te laten loopen vier ofte zes jonghe perden inde bosschen van mijn heere den prelaet, den pacht gheduerende, behoudens den voornomden pachter toesach ende bewaeren sal alle de bosschen van mynen heere van al andre vremde beesten.
Item den voornomden pachter is oock ghehouden te delven alle de grachten van synen pachtlande, zo wel de ommelopers als ooc de binne grachten, ten houden cante ende houden bome.
Perceelsnamen en houtkap
Item dit naervolghende zijn de partien van landen, metten houten daer up staende, die den voornomden pachter ghebruucken zal ende hauwen.
Genoemd worden onder meer: et Moras, de Langhe Strynghen, de Maldeghemsche Strynghen, de Waterstrynghen, de Meulestringe, et Nieulant, de Bruchssche Strynghen, de Zes Gemeten, tRoelsvelt en et Achtervelt.
Elk van die partijen werd verbonden aan een bepaalde hau, met nauwkeurige voorschriften over houtkap, het ruimen van schoten, bescherming tegen vee en de toestand waarin het land op het einde van de pacht moest worden achtergelaten.
Pachtprijs en slotformule
Al welcke voorscreven partyen, met alle den houte daerop staende, zal den voornomden pachter ghebruucken byden hope, zonder heenege breeden leverynghe van mate van lande te moeten hebben, ende dit voor de somme van veertich ponden grooten tsjaers.
Te betaelene alle jaere ten twee egale paymenten, deen heltscheede te Bamesse naer elcken ougst, ende dander heltscheede te Alfmerte daer naer eerscomende in elck jaer.
Dat was aldus ghedaen den XXVIen in Octobre, int jaer XVc neghenentzeventich, ten huuse van Jan Lauwaert “In Simpol”.
Bron: originele pachtbrief van 26 oktober 1579, afgesloten tussen de prelaat van Zoetendaele en Pieter Van den Leene en zijn vrouw Adriaeneken, met latere opvolging door Jan Van Landschoot.